10 1 Genel	System) son yillarda kullanimi giderek artan
	bir tanim sistemidir. Bunlara ilave olarak
Bu bölümde paslanmaz çeliklerle ilgili bazi	belli bas.li üretici ülkelere ait standartlara
tablolar yer almaktadir. Tablo 10.1'de temel	ait tanimlamalann da bilinmesi yararli
paslanmaz çelik türlerine ait uluslararasi	olacaktir.
standartların karşılikları yer almaktadir.	Değişiklik paslanmaz çelik türlerine ait daha
Günümüzde paslanmaz çeliklerin	genel ve detiyli bilgiler tablo 10.3'de yer
tanimlanmasinda yaygm olarak ASTM	almaktadir. Bu tablolarda belirli kalitelere
(American Society of Testing Materials) ve	ait kimyasal değerler, mekanik değerler,
EN (European Norms) standartları	korozyon dayanimi, imalat özellikleri ve
kullanilmaktadir. Bunun yaninda yine ABD	kullanma alanlarına ait bilgiler verilmiştir.
kökenli olarak UNS (Unified Numbering

ASTM	EN Malz. No.	EN Sembol	UNS	BS	JIS	NF	SIS
Ferritik Paslanmaz Celikler
409	1.4512	X 2 CrTi12	S40900	409 S 19	SUS 409	Z3CT12
430	1.4016	X 6 Cr 17	S43000	430 S 17	SUS 430	Z8C17	2320
439 (430Ti)	1.4510	X 3 CrTi 17	S43900		SUS 430 LX	Z 4 CT 17
Martenzitik Paslanmaz Çelikler
410	1.4006	X10CM3	S41000	410 S 21	SUS 410	Z 10 C 13	2302
420	1.4021	X20CM3		420 S 37	SUS 420 J1	Z 20 C 13	2303
	1.4028	X33Cr13	S42000	420 S 45	SUS 420 J 2	Z 33 C 14	2304
440C	1.4125	X1O5CrMo17	S44004	-	SUS 440C	Z 100 CD17	-
Dublex Paslanmaz Çelikler
2205	1.4462	X 2 CrNiMoN 22-5-3	S31803	318 S 13	329 J3L	Z 3 CND 22-05 Az	2377
329	1.4460	X 4 CrNiMoN 27-5-2	S32900		SUS 329J1	Z 5 CND 27-05 Az	2324
Ostenitik Paslanmaz Çelikler
301	1.4310	X12 CrNi 17-7	(S30400)	301 S 21	SUS 301	Z 11 CN 18-08	2331
304	1.4301	X12 CrNi 18-10	S30400	304 S 31	SUS 304	Z 7 CN 18-09	2332/33
304L 304LN 309	1.4306	X12 CrNi 19-11	S30403	304 S 11	SUS 304 L	Z 3 CN 18-10	2352
	1.4307	X12 CrNi 18-9	S30453				2352
	1.4311	X12 CrNiN 18-10		304 S 61	SUS 304 L	Z3 CN 18-10 AZ	2371
	1.4828	X12 CrNiSi 20*12	S30900	304 S 24	SUS 309	Z 17 CNS 20-12

309S	1.4833	X12 CrNi 24-12	S30908	309S16	SUS 309 S	Z15 CN 24-13
310	1.4841	X15 CrNiSi 25-20	S31000	314 S 24	SUS310	Z 15 CNS 25-20
310S	1.4845	X12 CrNi 25-21	S31008	310 S 16	SUS 310 S	Z8 CN 25-20	2361
316	1.4401	X 5 CrNiMo 17-12-2	S31600	316 S 31 316 S 33	SUS 316	Z 7 CND 17-11-02	2347
	1.4436	X 3 CrNiMo 17-13-3				Z 7 CND 18-12-03	2343
316L	1.4404	X 5 CrNiMo 17-12-2	S31603	316 S 11 316 S 13	SUS 316 L	Z 3 CND 17-12-02	2348
	1.4432	X 5 CrNiMo 17-12-3				Z 3 CND 17-12-03	2353
	1.4435	X1 CrNiMoTi 18-14-3	S31603	316 S 13		Z 3 CND 17-11 Az	2353
316LN	1.4406	X 2 CrNiMoTi 17-11-2	S31653	316 S 61	SUS 316 LN	Z6CNDT17-12	2375
316Ti	1.4571	X 6 CrNiMoTi 17-12-2	S31635	320 S 31	SUS 316 Ti	ZHCNT 18-10	2350
321	1.4541	X 6 CrNiTi 18-10	S32100	321 S 31	SUS 321	Z6CNNb18-10	2337
347	1.4550	X 6 CrNiTib 18-10	S34700	347 S 31	SUS 347		2338
Çökelme Sertlesmesi Uygulanabilir Paslanmaz Çelikler
631	1.4568	X 7 CrNiAl 17-7	S17700	301 S 81	SUS 631	Z 9 CNA 17-07	2388

ASTM Standard!	409
EN Standardi	1.4512
UNS Standardi	S40900
Sinifi	Ferritik
Ürün Türleri	Sicak ve soguk haddelenmis, sac,					şerit, levha		,gubukvb
Kimyasal Bilesim (ag. %)	C	Cr				Ni		Ti
En?ok	0,08		12.5		-		(6xC)
En az	0		10,5		-
Fiziksel özellikler
Elastiklik Modülü (GPa)	220
Ozgul Agirlik (gr/cm^3)	7,7
Isil Genlesme Katsayisi (1/K)	10,5
Elektrik Direnci (IlmmVm)	0,60
Ozgul Isi (J/kg.K)	460
Isi iletkenliçi (W/m.K)	25
Manyetiklik	Var
Mekanik özellikler
	%0.2 Akma Dayanimi (MPa)	%1 Akma Dayanimi (MPa) en az 240		Çekme Dayanimi (Mpa 520		Kopma Uzamasi (%) >40		Sertlik (Brinell) 160
Tavlanmis Durumda	en az 220			720				210
Soguk islenmis	350'ekadar
Yuksek Sıcaklık Ozellikleri		300				400		500
Sicaklik (°C)	100	200		205		200		-
Elastiklik Modülü (GPa)	215	210		180		-		-
%0.2 Akma Dayanimi (MPa)	200	190		11,5		12		12
Isil Genlesme Kat. (1/K)	10,5	11
Korozyon Dayanimi	%11 krom orani ile havaya suya ve pek çok kimyasala karşi iyi korozyon dayanimi gosterir. Ti katkisi ile içyapı stabilize edildiçinden karbur çokelmesi ve tanelerarasi korozyon hassasiyeti sozkonusu degildir.
Yuksek Sicaklikta	Yuksek sicakliklar için tercih edilen bir kalite degildir.

imalat Ozellikleri
Tavlama	770-830 °C sıcaklık araliçinda, her mm kalınlık için 5 dakika tutulur.
	Daha sonra havada sogutulur.
Sicak şekillendirme	1050-750 °C sıcaklık araliçinda şekillendirildikten sonra havada
	sogutulur.
Soguk şekillendirme	Kalınliça baglidir, ama genel olarak iyidir. ince taneli bir içyapıya
	sahip olmasi halinde tokluk ve isjenebilme kabiliyeti daha iyilesjr.
	Ancak şekillendirmede sagm haddeleme yonune dikkat edilmeli ve
	haddeleme dogrultusuna paralel keskin kenarlardan kaginilmahdir.
	Yuvarlatma yangapi kalınlığın en az 2 kati olmahdir. Bu malzemeler
	dus.uk sicakliklarda gevrek olduklanndan şekillendirme işlemleri
	oda sicakliçi veya uzerinde yapilmalidir.
Talaşli imalat	Talasji işleme ozellikleri dayanimi 500 MPa olan yumuşak geliçe
	benzerdir. iyi kalite yuksek hiz çeliğinden veya karbur takimlar
	tercih edilmelidir.
Kaynak Edilebilirlik	Kaynak kabiliyeti iyidir. Ayrica dus.uk karbonlu gelik saclarla da
	kaynagi mumkundur. Gaz eritme kaynagi hariç butun yontemler
	uygulanabilir. 3'mm den kalın saglarda 100-300 °C araliçinda on
	isitma uygun olur. Kaynak sonrasi isil işlem genellikle gerekli degildir;
	ancak kalın pargalarda gerekebilir.
Kullamm Alanlan	Bu paslanmaz çeliğin yuzeyinde 800 °C sicakhga kadar yiizeyde
	tufal oluşumu gorulmez ve ayrica malzeme yeterli bir genel korozyon
	dayanimi vardir. Dolayisiyla otomobillerde susturucu ve ekzos
	sistemlerinde kullanilir. Alaşim elementleri katilarak malzemenin
	bu ozellikleri daha da iyileştirilebilir. Bu alaşim demiryolu
	vagonlannda, konteynerlerde ve otobus karoserisinde kullanilir.
	Kimya, petrokimya sanayinde borularda, isi degiştiricilerinde, buhar
	ve su vanalannda, fittinglerde, mutfak aletleri ve spor ekipmanlannda
	segilebilir. Ancak genellikle galvanizli çeliğin yeterli olmadiçi kaynaklı
	uygulamalarda kullanilir (ornegin ekzos elemanlan).

ASTM Standard!	430
EN Standardi	1.4016
UNS Standardi	S43000
Sinifi	Ferritik
Oriin Tiirleri	Sicak ve soguk haddelenmis, sac					şerit, levha, gubuk vb
Kimyasal Bilesim	C Cr					Ni
En şok	0.08		18		-
En az			16		-
Fiziksel Ozellikler
Elastiklik Modulu (GPa)	220
Ozgiil Agirlik (gr/cm^3)	7,7
Isil Genlesme Katsayisi (1/K)	10
Elektrik Direnci (ilmrtf/m)	0,60
Ozgiil Isi (J/kg.K)	460
Isi iletkenliçi (W/m.K)	25
Manyetiklik	Var
Mekanik Ozellikler
		%0.2 Akma Dayanimi (MPa)		Çekme Dayanimi (Mpa		Kopma Uzamasi (%)	Sertlik (Brinell)
Tavlanmis Durumda		en az 210		430 - 600		>20	150-190
Yuksek Sicaklik Ozellikleri
Sicaklik (°C)	100	200		300		400	500
Elastiklik Modulu (GPa)	216	212		206		197
%0.2 Akma Dayammi (MPa)	220	210		200		190	110
Isil Genlesme Kat. (1/K)	10	10		10,5		10,5	11
Korozyon Dayammi	Dogru ısıl dayanimi iyi asitli ortam dayanimi iy dayanimi ) (kaynak gi kazanmasi klorure karş	işlem yapilmiş durumda atmosferik korozyona dir. Klorur içermeyen sulu ortamlarda, zayif organik arda, deterjanlarda ve alkali sozeltilerde korozyon dir. Diçer mineral asitlere ve klorurlere korozyon yeterli degildir. Sicak işlemlerden sonra bi) tanelerarasi korozyona dayammini tekrar için tavlama gerekir. Oksitleyici ortamlarda çok hassastir.
Yuksek Sicaklikta	800°C sicakliça kadar surekli olarak, 850°C sicakliça kadar kesikli olarak kullanilabilir ve yeterli tufal oluşumu direnci vardir. Komur ve petrol yakıtlı fırınların kukurt içeren gazlanna karşi korozyon dayanimi iyidir.

imalat Ozellikleri
Tavlama Sicakliçi	750-850 °C sicaklik araliçinda 20-30 dakika tutulur. Tavlama sonrasmda kalılığa bağlı olarak su veya havada sogutulur.işlem sonrasi yuzeyde oluşan renk degisjmleri veya tufal oluşumları kimyasal veya mekanik olarak giderilmez ise korozyon dayanimi olumsuz etkilenir.
Gerilim Giderme Tavi	650-700 °C sicaklik araliçinda 15 dakika tutulur. işlem sonrasi yuzeyde oluşan renk degişimleri veya tufal oluşumlari kimyasal veya mekanik olarak giderilmez ise korozyon dayanimi olumsuz etkilenir. Tavlama sonrasmda kalılığa bağlı olarak su veya havada sogutulur.
Sicak şekillendirme	1050-750 °C sicaklik araliçinda yapilir. Havada sogutulur. işlem sonrasi yuzeyde oluşan renk degisjmleri veya tufal oluşumları kimyasal veya mekanik olarak giderilmez ise korozyon dayanimi olumsuz etkilenir.
Soguk şekillendirme	Malzemenin kalılığına bağlıdır. Ferritik gelikler dCişuk sıcaklıklarda gevrek olduklanndan 3 mm kalınlıktaki saglar en az oda sıcaklığında olmak uzere (20 °C) şekillendirilebilirler. Daha kalin saglarda 100 - 300 °C sicakliça isitmak gerekebilir. Soguk haddelenmis. saglarda keskin koşeler haddeleme dogrultusuna paralel olarak yapilmamahdir.
Talaşli imalat	Yumuşak ferritik içyapı nedeniyle malzemenin sivanma egilimi vardir. Talasji işlenebilme ozelliçi dayanimi yaklasjk 500 MPa olan alaşimsiz çeliğin işlenmesindeki koşullara benzer.
Kaynak Edilebilirlik	Kaynak kabiliyeti orta duzeydedir ve kaynak sonrasi tavlama onerilir. Gaz eritme kaynagi hariç butun yontemler uygulanabilir. 3 mm'den kalin saglarda 100-200 °C arasina on isitma onerilir. Tanelerarasi korozyona dayanimi tekrar kazanmasi için kaynak sonrasmda tavlama gerekir. Ozel uygulamalar için uzman goruşu alinmasi yerinde olur. Kaynak sonrasi yuzeyde oluşan renk degişimleri veya tufal oluşumları kimyasal veya mekanik olarak giderilemez ise korozyon dayanimi olumsuz etkilenir.
Kullamm Alanlan	Temel ferritik kalite paslanmaz geliktir. Duşuk isil genleşme, iyi şekillendirilebilme ve oksidasyona dayanim karakteristik ozellikleridir. Genel amaçlar için kullanilan bir paslanmaz gelik kalitesidir. Otomotiv sanayinde karoser pargalan, tampon vs.uretiminde kullanihr. Turn mutfak ekipmani ve gatal-kasjk uretiminde tercih edilir. Ayrica gida, kimya sanayi ile iç mimaride uygulama alani bulur.

ASTM Standard!	439 (430Ti)
EN Standard)	1.4510
UNS Standard!	S43900
Sinifi	Ferritik
Uriin Turleri	Sicak ve soguk haddelenmis, sac, şerit, levha, gubuk vb
Kimyasal Bilesim	C Cr Ni Ti
En 50k	0.07		19		0.5		0,2+4(C+N)
En az			17		-
Fiziksel Ozellikler
Elastiklik Moduli] (GPa)	220
Ozgiil Agirlik (gr/cm^3)	7,7
Isil Genlesme Katsayisi (1/K)	10
Elektrik Direnci (Hmm^2/m)	0,60
Ozgiil Isi (J/kg.K)	460
Isi iletkenliçi (W/m.K)	25
Manyetiklik	Var
Mekanik Ozellikler
		%0.2 Akma Dayammi (MPa)		Çekme Dayammi (Mpa		Kopma Uzamasi (%)		Sertlik (Brinell)
Tavlanmis Durumda		en az 240		430 - 600		>25		140 -190
Yuksek Sicaklik Ozellikleri
Sicaklik (°C)	100	200		300		400		500
Elastiklik Modulu (GPa)	218	212		205		197
%0.2 Akma Dayammi (MPa)	195	185		165		160
Isil Genlesme Kat. (1/K)	10	10		10,5		10,5		11
Korozyon Dayammi	Korozyon dayammi çok iyidir. Gerilmeli korozyon dayammi hassasiyeti yoktur. Yuksek krom sayesinde noktasal (pitting) korozyonu, arahk korozyonu ve genel korozyon dayammi yuksektir. Dogru isil işlem yapilmiş durumda atmosferik korozyona dayammi iyidir. Klorur içermeyen sulu ortamlarda, zayif organik asitli ortamlarda, deterjanlarda ve alkali çözeltilerde korozyon dayammi iyidir. Diğer mineral asitlere ve klorurlere korozyon dayammi yeterli degildir.
Yiiksek Sicaklik Ozellikleri	Oksidasyona karşi direnci mukemmeldir. Yuksek sicaklik dayammi iyidir. 900°C'a kadar degişken sıcaklıklarda kullanilabilir ve yeterli tufal oluşumu direnci vardir.

imalat Ozellikleri
Tavlama Sicakhgi	750-850°C sicaklik araliçinda 20-30 dakika tutulur. Tavlama sonrasmda kalılığa bağlı olarak su veya havada sogutulur.işlem sonrasi yiizeyde oluşan renk degişimleri veya tufal oluşumları kimyasal veya mekanik olarak giderilmez ise korozyon dayanimi olumsuz etkilenir.
Gerilim Giderme Tavi	650-700 °C sicaklik araliçinda 15 dakika tutulur. işlem sonrasi yuzeyde oluşan renk degisjmleri veya tufal oluşumları kimyasal veya mekanik olarak giderilmez ise korozyon dayanimi olumsuz etkilenir. Tavlama sonrasmda kalılığa bağlı olarak su veya havada sogutulur.
Sicak şekillendirme	1100-850 °C sicaklik araliçinda yapilir. işlem sonrasi havada sogutulur. Yuzeyde oluşan renk degişimleri veya tufal oluşumları kimyasal veya mekanik olarak giderilmez ise korozyon dayanimi olumsuz etkilenir.
Soguk şekillendirme	Malzemenin kalılığına bağlıdır. Ferritik gelikler duşuk sıcaklıklarda gevrek olduklanndan 3 mm kahnhktaki saglar en az oda sıcaklığında olmak uzere (20°C) şekillendirilebilirler. Daha kalın saglarda 100 - 300°C sicakliça isitmak gerekebilir. Soguk haddelenmis, saglarda keskin koşeler haddeleme dogrultusuna paralel olarak yapilmamahdir.
Talaşh imalat	Yumuşak ferritik içyapı nedeniyle malzemenin sivanma egilimi vardir. Talaşli isjenebilme ozelliçi dayanimi yaklaşik 500 MPa olan alasjmsiz çeliğin işlenmesindeki koşullara benzer.
Kaynak Edilebilirlik	Kaynak kabiliyeti orta duzeydedir. Gaz eritme kaynagi hariç butun yontemler uygulanabilir. Gevrekleşmeyi ve tane irileşmesini onlemek için mumkun olan en duşuk isi girdisi ile gahşmak gerekir. 200°C sicakliça onisitma yapilabilir. Kaynak sonrasi ısılişlem zorunlulugu yoktur. Aynca bu kalite çeliği, ostenitik paslanmaz ve alasjmsiz geliklerle kaynatmak mumkundur.
Kullanim Alanlan	Yuksek sicakliça dayanikliliçi, kaynak edilebilirlik ve şekil verme ozelliklerinin optimize edildiçi bir kalitedir. iyi kaynak edilebilmesi ve sunekliçi ev aletlerinde bulunan su isiticilan için ideal bir malzeme olmasim saglar. Sicakliçin degiştiçi durumlarda da korozyona dayanikli oldugundan ozellikle ekzos sistemleri için de uygundur. Bazi uygulama yerleri: gamasjr makinalan, gida tesisleri, su isiticilan, isi degiştirgegleri, ev aletleri, otomotiv ekzos bileşenleri.

ASTM Standardi	420
EN Standardi	1.4021
UNS Standardi	S42000
Simfi	Martenzitik				■
Ürün Türleri	Sicak ve soguk haddelenmis. sac,				şerit, levha, gubukvb
Kimyasal Bilesjm	C Cr				Ni
En 50k			14
Enaz	0.15		12
Fiziksel Ozellikler
Elastiklik Modiilii (GPa)	216
Ozgiil Agirlik (gr/cm^3)	7,7
lsilGenlesmeKatsayisi(1/K)	10,5
Elektrik Direnci (Xlmm7m)	0,6
Ozgiil Isi (J/kg.K)	460
Isi iletkenliçi (W/m.K)	30
Manyetiklik	Var
Mekanik Ozellikler
	%0.2 Akma Dayanimi (MPa)			Çekme Dayanimi (Mpa)	Kopma Uzamasi (%)	Sertlik (Brinell)
Tavlanmis. Durumda	450			650-800	>15	180-230
Suverme sonrasmda				1570		450
Suverme + temperleme	Temperleme sic. 650°C			930		300
Suverme + temperleme	Temperleme sic. 750°C			750		230
Yiiksek Sıcaklık Ozellikleri
Sıcaklık (°C)	100	200		300	400	500
Elastiklik Modulu (GPa)	213	207		200	192
%0.2 Akma Dayanimi (MPa)	420	400		365	305
Isil Genleşme Kat. (1/K)	10,5	11		11,5	12	12
Korozyon Dayanimi	Zayif asitlere dayanimi iyidir. Ozellikle oksitleyici ortamda klorur bulunmasi durumunda korozyon dayanimi olumsuz etkilenir.
Yiiksek Sicaklik Oksidasyonu	Yaklaşik 700 °C'ye kadaryukseksıcaklık oksidasyonuna karşi dayanikhdir.

imalat Ozellikleri
Suverme	Bu malzeme isil işlemlerle islah edilerek (suverme+temperleme) yuksek mukavemet artirilabilir. Bu amaçla 950 -1050 °C sicaklik arahginda isitilan malzeme, kalınlığına bağlı olarak yag veya havada suverilerek sertleştirilir. Oluşan içyapı ferritik-martenzitiktir. Daha sonra temperleme yapihr.
Yumuşatma Tavi	730-780 °C sicaklik arahginda 2-6 saat tutularak yumuşatma tavi yapihr. Havada veya firinda sogutulur.
Sicak şekillendirme	1100-800 °C sicaklik arahginda şekil verildikten sonra parga kalınlığına bagli olarak, kapali ortamda (mesela kum içinde) veya havada sogutulur.
Talaşli imalat	Talasji imalat Talaşli imalat ozelliçi yumuşak yapisal geliklere benzerdir. iyi kalite yuksek hiz çeliği veya karbur takimlar tercih edilmelidir.
Kaynaklanabilirlik	Genellikle kaynak işlemi için uygun bir malzeme degildir. Ornegin 350 °C sicaklikta on isitma yaparak TİÇ kaynag uygulanabilir. Kaynak sonrasmda tavlama yapmak gereklidir.
Kullamm Alanlan	Islah sonrasmda mekanik ozellikleri mukemmel olur. Duşuk sicakliklarda kinlgandir. Yuksek dayanim ve aşmmaya karsj mukavemet gerektiren genel muhendislik kullammlarinda tercih edilir. Ornegin biçaklar ve tibbi aletler, kahplar pargalan, fren diskleri, akslar, pompa pargalan, biyel kollan, subaplar, saplamalar vb.

ASTM Standard)	2205
EN Standard!	1.4462
UNS Standard!	S31803/S32205
Simfi	Ferritik - Ostenitik (dublex)
Uriin Turleri	Sicak ve soguk haddelenmis, sac, şerit, levhE				1, gubuk vb
Kimyasal Bileşim	C Cr Ni M				N
En 50k	0.03	23	6.5	3.3	0.2
En az		21	4.5	2.5	0.08
Fiziksel Ozellikler
Elastiklik Modulu (GPa)	200
Ozgul Agirlik (gr/cm^3)	7,8
Isil Genlesme Katsayisi (1/K)	16,5
Elektrik Direnci (Hmm^2/m)	0,80
Ozgiil Isi (J/kg.K)	450
Isi iletkenliçi (W/m.K)	15
Manyetiklik	Var
Mekanik Ozellikler		%0.2 Akma Dayammi (MPa)	Çekme Dayammi (Mpa	Kopma Uzamasi (%)	Sertlik (Brinell)